Płace · 18 miast wojewódzkich · 2004 · 2014 · 2024

Czy miasta się zbliżają,
czy odjeżdżają?

Krótka odpowiedź: zależy, gdzie patrzysz. Na poziomie przeciętnej płacy rozjazd między miastami wyraźnie się kurczy — ale tam, gdzie zaczyna się sufit, dystans potrafi rosnąć.

σ-konwergencja: β-konwergencja: najszybciej: szczyt rozkładu: dywergencja*
Rozrzut płac 2004
współczynnik zmienności (CV)
Rozrzut płac 2024
CV — niższy = bliżej siebie
Najwyższa vs najniższa
Lider nad średnią
01 — σ-KONWERGENCJA

Rozrzut się zwęża

Jeśli rozproszenie płac między miastami maleje w czasie, miasta upodabniają się do siebie. Tu: współczynnik zmienności (CV) przeciętnego wynagrodzenia w 18 miastach, 2004 → 2024.

Współczynnik zmienności płac między miastami (%) CV — im niżej, tym ciaśniej
→
02 — β-KONWERGENCJA

Kto startował niżej, rósł szybciej

Mocniejszy dowód niż samo zwężenie rozrzutu. Na osi poziomej poziom płacy w 2014, na pionowej — skumulowany wzrost do 2024. Opadająca linia trendu = doganianie.

Poziom startowy (2014) vs wzrost płac do 2024 miasto Warszawa trend
→
03 — DYSTANS DO LIDERA

Każde miasto jako % Warszawy

Punkt to 2014, koniec strzałki to 2024. Strzałka w prawo = miasto zmniejszyło dystans do stolicy; w lewo = odpadło.

Przeciętna płaca jako % poziomu Warszawy zbliżenie oddalenie
→
04 — DÓŁ vs GÓRA ROZKŁADU

Dlaczego „to zależy"

Przeciętna myli. Konwergencja i dywergencja dzieją się jednocześnie — w różnych częściach rozkładu płac. Ta sekcja wymaga danych percentylowych (mediany, P10, P90), których GUS-owska średnia nie pokaże.

Dół rozkładu · P10–mediana

Konwergencja

Skokowe podwyżki płacy minimalnej działają mechanicznie mocniej tam, gdzie więcej osób zarabia przy minimalnej — czyli w tańszych miastach. Dolne pensje w całym kraju zbiegają się ku wspólnemu poziomowi.

Góra rozkładu · P90+

Dywergencja

Warszawa i huby (Kraków, Wrocław, Trójmiasto, Rzeszów) odjeżdżają w segmentach wysokokwalifikowanych — IT, finanse, lotnictwo. Topowe pensje rozjeżdżają się szybciej niż mediany.

!Stąd nagłówek: mediany się zbliżają, ale szczyty rozjeżdżają się jeszcze bardziej. Policz konwergencję osobno dla P10, mediany i P90 — to najmocniejszy punkt całego tekstu.
05 — METODA I ŹRÓDŁA

Jak to policzono

Metoda

  • Zakres: 18 miast wojewódzkich (w tym Bydgoszcz/Toruń i Gorzów Wlkp./Zielona Góra)
  • Lata: 2004, 2014, 2024 (analiza wzrostu i β — dekada 2014 → 2024)
  • σ-konwergencja: współczynnik zmienności CV = odch. std. / średnia, liczony między miastami w danym roku
  • β-konwergencja: regresja skumulowanego wzrostu na log poziomu startowego; ujemne nachylenie = doganianie
  • Zastrzeżenie: średnia GUS jest wg siedziby pracodawcy — efekt central zawyża Warszawę

Źródła

  • GUS · Bank Danych Lokalnych
    Przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto, ogółem (zmienna 64428) · miasta na prawach powiatu · pobrano 2026-06-15
  • Sedlak & Sedlak · Wynagrodzenia.pl
    Mediany i percentyle płac wg lokalizacji — dla sekcji 04 (dół vs góra rozkładu)
  • Płaca minimalna
    Ustawa / rozporządzenia — kontekst do konwergencji dolnych pensji